Lihuwai Wetalas, uluk la'os be lihun. Uluk knua ki’ik ida mak naran Benabuwen, dook husi suku Kamanasa aldeia Fatisin, iha área suku Beko nia laran besik tasi ibun i baliza ho Loro Raimea, Postu Zumalai.
Knua Benabuwen ne’e moris Na’in feto rua, ida naran Rika Lihuwai no ida fali naran Dahu Lihuwai.
Rika Lihuwai no Dahu Lihuwai sira nia aman  naran Lihuwai no inan naran Wetalas. Na’in feto rua ne’e sira nia servisu loroloron mak soru tais no hare renu.
Bainhira sira soru, sira nia autatak sei lian ba to’o  foho tutun hotu no ba fatin barak mós rona. Iha loron ida, na’in mane rua Sera Sumaen no Laka Sumaen, hakfodak ho autatak nia lian. Autatak mak hanesan au ida ne’ebé iha soru fatin ema fera nia tutun halo tarutu.
Na’in mane rua ne’e hahú bolu malu no tuur hamutuk hodi ba buka tuir autatak ne’e lian iha ne’ebé.
Iha loron ida sira na’in rua tene malu (fó-hatene malu), atu hodi asu ba la’o hodi buka tuir atutatak lian ne’e iha loos ne’ebé?
Sira na’in rua hahú la’o, hodi buka tuir to’o hetan, Na’in feto rua ne’e soru hela tais. Na’in mane rua hahú hakbesik ba hodi hare lolos na’in feto rua ne’e oin furak no ilas tebes, no fuuk mós naruk dada rai. Na’in mane rua matan monu kedas, hodi kebit malu hakbesik ba atu tama husu. Tuir mai na’in mane rua ne’e tama husu duni, maibé na’in feto rua la hatán atu simu sira na'in rua ba sira nia la'en. Sira na'in rua hatán katak “imi foho ain-tanen ma’al (mahar) ami la hola”. Ho liafuan “foho ain-tanen ma’al” ida ne’e mak halo Na’in mane na'in rua moe hodi fila fali ba sira nia fatin no tuur hodi hanoin no hodi dale/ko'alia ba malu “ita mós ema, ita mós na’in i ita mós liurai, di’ak liu ita koko to'ok sira na'in rua ne’e sira Na’in duni ka lae ?
Na’in mane rua koko duni na’in feto rua ne’e. Sira na'in rua tuku tuur ba rai, hateke sa’e ba leten hodi hamulak no husu tulun ba ama no bei (bei'ala) sira, atu halo udan boot no mota boot ba sobu kari sira nia knua ne’e. Na’in mane rua hamulak hotu, udan boot komesa mai no la para halo mota hotu-hotu suli ba kona na’in feto rua nia knua, halo animal no ema nia sasan hotu mota lori tun to’o tasi. Maibé na’in feto rua wé lubur (be hoban) sira na’in rua sei soru nafatin no autatak mós sei lian nafatin halo na’in mane rua ne’e rona no hatene.
Na’in mane rua hakfodak tanba sei rona nafatin autatak nia lian, sira na’in rua sente laran moras tanba ema na’in rua ne’e be bele lubur maibé sira la mate.
Ho ida ne’e na’in mane rua tuur hamutuk hodi ko'alia ba malu “ tansá uma hotu rahun, ema no animál hotu mate maibé sira na’in rua labele mate? Ita labele koko tan ona sira na’in rua mós ema na’in oan duni”
Na’in feto rua mós hare ba wé lubur ona, sira na’in rua tuur hamutuk hodi ko'alia ba malu dehan, “Ita na’in rua mesak de’it ona, knua rahun ona, ema no balada sira mós la iha ona, di’ak liu ita na’in rua nakfilak an ba lafaek de’it ona”. Molok atu nakfilak an ba lafaek, sira na’in rua sei koko mós na’in mane rua hodi haruka tasi nakali liu husi rai okos ho nune’e fera no sobu kari (sobu namkari) na’in mane Sera Sumaen no Laka Sumaen sira nia uma halo sira na’in rua mate ho ema no reinu barak mós mate no balu halai namkari ba iha Lolotoe no balu ba iha Raimea no fatin sel-seluk tan.
Sera Sumaen no Laka Sumaen sira nia knua mós sai rahun dadi ba be kolan ki’ik ida hanesan tasi nawan (tasi iis) no bee ne’e mós meer hanesan tasi been.
Ikus mai na’i Fatisin iha kalan ida mehi dehan mota sa’e rai, meti luku rai.  Ho mehi ida ne’e na’i Fatisin bolu dato oan Ailasaen Bei Rai Ulun, atu haruka nia ema asu na’in ida atu ba hare leo/knua Benabuwen ne’e sei iha ka lae? Katuas Bei Rai Ulun haruka duni nia ema ida naran Bisi Rafatu atu ba haree leo/knua ne’e.
Bainhira Bisi Rafatu to’o  ba iha knua ne’e nia hakfodak no hare katak knua ne’e laiha ona no iha de'it bee no tahu de'it. Bisi Rafatu nia asu halai uluk, lakleur nia asu hatenu hodi hateke ba tahu laran. Bisi Rafatu hakbesik ba nia asu, tekiteki rona ema ko'alia hodi husu ba nia, “ó ne’e se ? ó mai husi ne'ebé? Hakahik o nia asu tanba ami la'ós bibi fuik no karau fuik, ami Rika Lihuwai no Dahu Lihuwai”
Asu na’in rona tiha ema ko'alia ne’e, nia hateke loos tun ba tahu laran haree lafaek oan rua mak toba hela. Asu na’in Bisi Rafatu ta'uk atu tun ba foti no nia fila fali ba uma hodi hato’o ba Bei Rai Ulun, atu hato’o liu ba Na’i Fatisin katak knua Benabuwen la iha ona, na’in feto rua nakfilak an ba lafaek ona.
Tuir mai Na’i Fatisin bolu nia dato oan na'in haat ho nia fukun hotu atu ba foti na’in feto rua ne’e lori mai uma. Maibé dato oan na'in haat no fukun sira hotu husu ba na’i Fatisin atu na’in feto rua ne’e lori mai karik atu ba hasa’e/tau loos iha ne’ebé ? Na’i Fatisin hatán ba dato oan sira katak na’in feto rua ne’e sei ba hasa’e/tau iha Klokas Lalor. Dato oan Ailasaen husu nafatin ba na’i Fatisin katak “lalor iha ne’ebé?” Na’i Fatisin hatán “Bei fahik Bei Kalau, nia mak ikis na’in lawen na’in, nia mak nahikis nia mak nalawe nodi fó han ba sira na'in rua”.
Tuir mai ema dato oan na'in haat, fukun no reinu tomak sai ba foti na’in feto rua hodi mai. Bainhira hodi mai bei Bisi Rafatu mak ko'us duni hodi hasa'e /tau iha Bei Fahik Bei Kalau Klokas Lalor hodi taa ahok rua tau sira ba hodi hakiak.
Loron ba loron, fulan ba fulan no tinan ba tinan lafaek oan rua boot ba beibeik sira nia oin no isin lolon tomak mós fila an ona hanesan ema, maibé sira nia ikun mak la iha mudansa, sira na’in rua mós feto-raan ona loron sira la sai ba mai kalan de’it mak sira sai tanba sira sente moe tanba sira iha ikun, maibé bainhira rona ema mate iha knua laran ne’e, kala sira sai tanba sira mós ber/hakarak atu ba hadeer ai-funan atu hedi/tato no suku ai-tahan hodi taru ho kadeli. Iha kalan ida sira tene malu ba mate uma, bainhira to'o iha ne'ebá sira tama liu ba uma laran, na'in ida hodi fudik (halo finje) loke hadak kuak hodi hamonu fo'er ruma tun ba rai para ema labele hatene katak sira na’in rua iha ikun, nune’e sira tuur  tenke loke hadak kuak nune’e bele hamonu sira nia ikun.
Na’in feto rua ne’e halo sira nia feto maluk sira hotu hirus no laran moras tanba sira nia di'ak no ilas (oin bonita) halo mane klosan sira hotu-hotu matan monu ba sira hodi hateke loos de’it ba sira na’in rua. Ho laran moras ida ne’e, feto klosan balu komesa futu lia hamutuk ho mane klosan sira balu buka tuir, tanba sá mak bainhira sira tuur sira tenke loke hadak kuak?
“Aban kalan sira mai, ita mós hamonu ti oan/mama fatin tun ba rai iha ohak laran/uma okos atu nune’e ema ida lori ahi oan tun ba buka no hodi hatene tuir saida mak iha ohak laran ne'ebá?”
Hafoin ida ne’e, iha kalan sira ba hadeer ai-funan fali, sira komesa halo buat ne’ebé mak sira planu ona no bainhira ema ne’ebé ba foti ti oan iha ohak laran nia hare na’in feto rua ne’e nia ikun tabele hela iha ohak laran, nune’e ema ne’e sa’e mai fali uma laran hodi fó hatene nia maluk sira no ema hotu-hotu komesa nau-naun/murmura ba malu, ho ida ne’e halo na’in feto rua ne’e moe hodi la ba tan mate uma.
Iha loron ida, katuas husi uma Bei Fahik na'in atu ba fó han sira na'in rua, sira ko'alia ba katuas ne’e dehan “imi ba fó hatene ba na’i Fatisin, hodi ami ba iha ami nia fatin Lihuwai Wetalas tanba ami moris la hanesan ho imi iha rai klaran ne’e tanba ami ho ikun”. Katuas husi Bei Fahik Bei Kalau Klokas Lalor, ba fó hatene ba dato oan hotu hodi tuur hamutuk, atu fó hatene liu ba na'i Fatisin hodi nune’e lori fali na’in feto rua ne’e ba fila fali sira nia fatin iha Lihuwai Wetalas/Fesawa.
To'o ikus dato oan na’in haat no fukun hotu no reinu tomak, hodi fali sira ba sira nia fatin. To iha fatin ne'ebá reinu sira sei taka klobor/tenda ba ema dato oan haat no fukun sira hotu atu hela ba. Klobor/tenda haat ne’ebé mak atu harii mak hanesan: klobor Ailasaen Ailatoban, klobor Lalor Bei Fahik Bei Kalau, Klobor Liurai Klaran Haemolin, no klobor Lawalu Falus Linain.
Depois dé harii klobor/tenda ba dato oan haat no fukun sira, sira sei tuur hamutuk iha klobor liurai ba aban atu hatuun ona na’i nurak oan rua/lafaek oan rua ba bee laran. Bainhira iha dadeer ema dato oan haat, fukun sira, no reinu tomak ko'us na’i nurak oan rua hatuun ba bee laran. Bainhira hatuun ba bee laran sira seidauk mout no sira sei hameno lia ba dato oan na'in haat ne’e, fukun sira, no reinu tomak hanesan tuir mai ne’e:
“Bainhira imi atu mai, labele temi Rika no Dahu, se imi temi tasi no bee sei nakali no tatian sei taa imi, se loron liu resik (bailoron naruk) imi mai husu udan, se udan liu resik (udan la para) imi mai husu loron, Se fini ainaruk no fini malae laiha, imi mai husu fini iha ne’e, tinan to’o imi mai karik, hodi ho fahi ida no manu mutin ida. Saida mak imi husu ami sei fó no bainhira imi mai ami sei kesi karau timor ida hodi hein imi no liafuan sel-seluk tan imi atu ko'alia no temi mak hanesan tuir mai ne’e:
•	Ema mane boot – besi nain boot
•	Ema mane kiik – besi nain kiik
•	Ema feto boot - ahi nain boot
•	Ema feto kiik – ahi nain kiik
•	Ema nia hatais – asu neras
•	Ema nia sintu kesi kabun – futu kabun
•	Lao mai	- hais mai
•	Lao ba – hais ba
•	Uma – knuuk
•	Laen toos (uma tos) – batane
•	Tama ba – hais tama
•	Sai mai – hais sai
•	Tasi – meti
•	We – kramas
•	Ta’u/tahu – kratas
•	Taha/katana – aukbaluk
•	Tali tahan – taha tomak
•	Kuda – aiktomak
•	Kakibat – kuda leut
•	Susu – kidukme’ik
•	Niki – fetora
•	Dai/rede – labadain
•	Lahat – asu lotu
•	Ikan no boek – seka
•	Diu/kadiuk – kukuwa’ik
•	Lafaek – bei na’i
•	Samea no samodok – heti knotak
•	Bei na’i lun – kakaluk talin
•	Sakunar – kakeit
•	Ahi – matameak
•	Sanan no bikan – asu han fatin
•	Han etu – kari fos”
Tuir mai iha tempu ikus liu forsa Japones atu invade Timor, sira na’in rua kesi de'it ona bibi fuik hodi hein dato oan, fukun sira, no reinu sira bainhira ba sira nia fatin. Ho ida ne’e katuas lia na'in sira uluk hanoin katak ida ne’e hanesan sinál ida hodi hatudu hela mai ita katak bainhira forsa Japones sira tama ita sei kotu malu (relasaun entre parte rua sei kotu) no sei fuik malu.
Ida ne’e mak istória kona ba knua Benabuwen ne’ebé mak ikus mai hanaran Fesawa, tanba na’in mane na'in rua atu hola na’in feto rua halo ba fetosaan umane maibé sira lakohi.